Στρατηγικό Σχέδιο Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023 - 2027

Τι είναι η ΚΑΠ 2023-2027

Βασική ιδέα

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της Ε.Ε. είναι ένα σύνολο κανόνων και επιδοτήσεων που στοχεύει να στηρίξει τους αγρότες και την αγροτική οικονομία, εξασφαλίζοντας παράλληλα βιώσιμη παραγωγή τροφίμων, προστασία περιβάλλοντος και ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών.

Διαρθρωτικά στοιχεία

Στην περίοδο 2023-2027, η ΚΑΠ λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό μέσω εθνικών "Στρατηγικών Σχεδίων" (για κάθε κράτος-μέλος), τα οποία καθορίζουν ποιοι ακριβώς τύποι επιδότησης θα δοθούν στην Ελλάδα. Το ελληνικό Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ (ΣΣ ΚΑΠ) εγκρίθηκε και περιλαμβάνει πολλές «παρεμβάσεις».

Κλασικοί πυλώνες (Pillars)

Η ΚΑΠ χωρίζεται σε δύο μεγάλους πυλώνες:

  • Πυλώνας 1: Άμεσες επιδοτήσεις στους αγρότες (εισοδηματική στήριξη) + οικολογικά σχήματα (eco-schemes) για πιο φιλικές στο περιβάλλον πρακτικές.
  • Πυλώνας 2: Επενδύσεις σε υποδομές, εκσυγχρονισμό, και αγρο-περιβαλλοντικά μέτρα, όπως βελτίωση αρδευτικών δικτύων, εκπαίδευση, ομάδες παραγωγών κοκ.

Πράσινη πολιτική

Στην περίοδο 2023-2027 δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε πρακτικές φιλικές προς το κλίμα: π.χ. προστασία υγροτόπων, διατήρηση οργανικής γεωργίας, βιολογική κτηνοτροφία.
Επιπλέον, ένα σημαντικό ποσοστό από τις άμεσες επιδοτήσεις πρέπει να κατευθύνεται σε eco-schemes, δηλαδή πρωτοβουλίες που επιβραβεύουν τους αγρότες που εφαρμόζουν καλές περιβαλλοντικές πρακτικές.

Δίκαιη κατανομή επιδοτήσεων

Ένα από τα νέα στοιχεία είναι η ανακατανομή των άμεσων πληρωμών: προβλέπεται ότι τουλάχιστον 10% θα πάει σε μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις και ένα 3% σε νέους αγρότες.
Επίσης, συνδέεται η επιδότηση με κοινωνικές και εργασιακές συνθήκες (π.χ. δικαιώματα εργαζομένων), κάτι που δείχνει προσπάθεια για πιο δίκαιη διαχείριση

Ανταγωνιστικότητα & κρίσεις

Η νέα ΚΑΠ λαμβάνει υπόψη την ανάγκη για περισσότερη ανταγωνιστικότητα (μερικοί αγρότες να μπορούν να επενδύσουν και να εκσυγχρονιστούν) και την ετοιμότητα αντιμετώπισης κρίσεων (π.χ. διακυμάνσεις τιμών, φυσικές καταστροφές).

Εθνική υλοποίηση

Το ελληνικό ΣΣ ΚΑΠ περιλαμβάνει συγκεκριμένες «παρεμβάσεις» (μέτρα), όπως επενδύσεις σε υποδομές άρδευσης, οργάνωση παραγωγών σε ομάδες, περιβαλλοντικά προγράμματα, και δράσεις για εκπαίδευση αγροτών.

Χρηματοδότηση

Η ΚΑΠ χρηματοδοτείται από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, και τα χρήματα έρχονται στην Ελλάδα για να υλοποιηθούν αυτά τα σχέδια.
Να σημειώσουμε όμως και κριτική: σε αναλύσεις αναφέρεται ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό ελληνικών εκμεταλλεύσεων θα επωφεληθεί πραγματικά από δράσεις ψηφιακού εκσυγχρονισμού.

Περιορισμοί

Η νέα ΚΑΠ λαμβάνει υπόψη την ανάγκη για περισσότερη ανταγωνιστικότητα (μερικοί αγρότες να μπορούν να επενδύσουν και να εκσυγχρονιστούν) και την ετοιμότητα αντιμετώπισης κρίσεων (π.χ. διακυμάνσεις τιμών, φυσικές καταστροφές).

Διακυβέρνηση & έλεγχος

Για να λαμβάνει κάποιος τις επιδοτήσεις, πρέπει να συμμορφώνεται με όρους (“cross-compliance”) — π.χ. περιβαλλοντικά πρότυπα. Επίσης πρέπει να υπάρχουν έλεγχοι. Οι δημόσιες υπηρεσίες (υπουργείο, οργανισμοί) οργανώνουν τις προσκλήσεις για υποβολή αιτήσεων, αξιολογούν και ελέγχουν

Στις 21 Νοεμβρίου 2022 εγκρίθηκε, μεταξύ των πρώτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Στρατηγικό Σχέδιο για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027, της Χώρας μας.

Το ΣΣ ΚΑΠ αποτελεί το βασικό κείμενο πολιτικής για την ανάπτυξη του πρωτογενή τομέα και των αγροτικών περιοχών της Χώρας. Μέσω των παρεμβάσεων του επιχειρεί να σηματοδοτήσει την στροφή σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο για την Ελληνική Γεωργία αλλά και το σύνολο του αγρο-διατροφικού τομέα, που α) εδράζεται στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα ένα δίκαιο γεωργικό εισόδημα στον παραγωγό, β) είναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις – προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, με μείωση του περιβαλλοντικού και κλιματικού αποτυπώματος της γεωργίας παρέχοντας παράλληλα στον καταναλωτή ασφαλή και υγιεινά τρόφιμα. Σηματοδοτεί, σε συνέργεια με τα Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ και τους πόρους του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», την κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών.

Το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ αποτυπώνει το σύνολο των αναγκαίων παρεμβάσεων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, οι οποίες θα συμβάλλουν στην ικανοποίηση των διαπιστωμένων και ιεραρχημένων αναπτυξιακών αναγκών του αγρο-διατροφικού τομέα και των αγροτικών περιοχών, που προέκυψαν από την SWOT ανάλυση και επικυρώθηκαν από την ευρεία δημόσια διαβούλευση που ακολούθησε.

Το Στρατηγικό Σχέδιο συγχρηματοδοτείται τόσο από τον Ενωσιακό, όσο και από τον Εθνικό Προϋπολογισμό. Οι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) για την χρηματοδότηση των αποσυνδεδεμένων και συνδεδεμένων ενισχύσεων (άμεσες ενισχύσεις – Πυλώνας 1) και των Τομεακών Προγραμμάτων και από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων αγροτικής ανάπτυξης (Πυλώνας 2). 

Η έγκριση του ΣΣ ΚΑΠ σηματοδοτεί μια νέα περίοδο σημαντικών μεταρρυθμίσεων και αλλαγών για τον πρωτογενή μας τομέα και τις αγροτικές περιοχές, δεδομένων των σοβαρών και μεγάλων προκλήσεων που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Μέσα από τον εθνικό στρατηγικό μας σχεδιασμό επιδιώκεται η ενσωμάτωση, με ισορροπημένο τρόπο, των στόχων της νέας ΚΑΠ για οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική αειφορία, και μάλιστα για πρώτη φορά μέσα από μια ενιαία προσέγγιση, η οποία προβλέπει την από κοινού συνεισφορά των δύο Πυλώνων της, τόσο του Πυλώνα Ι των άμεσων ενισχύσεων, όσο και τον Πυλώνα ΙΙ των επενδύσεων, στην επίτευξη συγκεκριμένων προτεραιοτήτων με μετρήσιμα αποτελέσματα.